Legendarisch Hedendaags

Met Hedendaagse Legendes werden 3 klassiekers in het stripgenre gebundeld. Pierre Christin schreef in de periode 1975-1977 3 fantastische verhalen die door Enki Bilal werden geïllustreerd. En met ‘fantastisch’ refereer ik niet enkel aan de kwaliteit maar ook aan de inhoudelijke verhalen. Ze brengen gebeurtenissen die zich tegelijk in en buiten onze reële werkelijkheid bevinden, maar we worden quasi argeloos meegenomen op 3 reizen door het uitzonderlijke met een sci-fi tintje.

In Het Dorpje Dat Ging Vliegen (1) beleven we de luchtreis van een volledig dorp. De bewoners genieten bepaald van hun uitstapje dat hen voor één keer onttrekt aan de zware aarde. Ondertussen breken de militaire onderzoekers in het nabijgelegen experimenteel onderzoekscentrum zich het hoofd over het waarom de effecten van het onstopbaar experiment met de zwaartekracht zich vooral buiten het proefgebied lijken te manifesteren. Terwijl de dorpelingen zich vermaken, doen zich griezelig psychomorfische veranderingen voor bij de militairen. Allicht interessant studiemateriaal.

De legendarische figuur 50/22B (ook wel: Guesdin, Guidoni, El Ciego), een raddraaier in hart en nieren, die als intermediar overdrager van energie eerder de zwaartekracht hielp overwinnen, bezoekt in Het Schip Van Steen (2) een ruraal dorpje aan zee dat bedreigd wordt door megalomane projectontwikkelaars. Samen met de lokale gemeenschap, zijn eeuwenoude tovenaar en alle historische dorpsbewoners wordt een indrukwekkend ontsnappingsplan in werking gesteld.

In De Onbestaande Stad (3) genoot ik het meest van de onverwachte omkering van dromen en idealen. In het begin worden we wreedaardig opgewekt uit utopiaans gedroom door de werkelijkheid van een aanslepende staking in een lokale fabriek. Als de eigenaar, beheerder en dominator van de fabriek (en het stadje) voortijdig het leven loslaat, start een merkwaardige sequentie aan gebeurtenissen. Centraal daarin staat de enige erfgenaam die, geïnspireerd door de intussen gekende mysterieuze subversieveling, zich niet wil onttrekken aan haar ‘plicht’ te betalen voor het geld dat haar familie heeft vergaard. Mits enige manipulatie van de hongerige wolven die de overgebleven directeuren vormen, slaagt zij erin een nieuwe stad tot stand te brengen voor de inwoners. Dit leidt bij sommigen tot de omkering van een droom, en de inverse aard van de wreedaardige opwekking eruit. Een stad die niet bestaat? Of niet kan bestaan? Of beter niet had bestaan?

De verhalen bevatten een naturalisme waar Emile Zola zich helemaal in zou kunnen terugvinden; een sociaal, emanciperende inslag tegen de achtergrond van een soort oud-industrieel oud-Frankrijk. Inhoudelijk hebben ze de aanwezigheid van een zelfde engel-achtig figuur gemeenschappelijk, waarvan het staatsvijandig belang, zo wordt geschetst in een kort inleidend verhaal voor het eigenlijke Het Dorpje Dat Ging Vliegen begint, niet kan onderschat worden. In datzelfde inleidende verhaal wordt ook het subversieve karakter van beide auteurs aangeraakt, met hun hunker naar maatschappelijke rechtvaardigheid en een betere wereld. En elk verhaal leidt effectief tot een nieuwe wereld voor de bewoners van de verhalen. Alhoewel het in De Onbestaande Stad toch eindigt met een lichte, ironische kanttekening omtrent de wenselijkheid en het noodzakelijke isolement van gerealiseerde idealen.

De illustratiestijl van Bilal is herkenbaar, zijn personages zijn reeds karakteristiek, maar het zijn nog heel erg… tekeningen. Ze zijn prachtig, maar nog maar een voorbode van de verbeeldende stijl die hij later zou aannemen, als hij ook de verhalen voor zijn rekening neemt. Een hoogtepunt is natuurlijk de Nikopol-trilogie, alhoewel zijn grafiek is blijven evolueren. In zijn laatste reeks, met de voorlopige eerste twee delen Animal’z en Julia & Roem, bestaan de prenten eerder uit houtskool of gouache-achtige schilderijen waarin het belang van aflijning zo goed als is verdwenen. Ik vind het dan ook een beetje dubbel dat deze bundeling “Hedendaagse Legendes” werd heruitgebracht met een nieuwe cover door Bilal die impressies uit de 3 gebundelde verhalen bevat. Het is erg mooi, maar de cover is gemaakt in de stijl die Bilal vandaag hanteert, inclusief de overwegend blauwe inkleuring, terwijl de verhalen zelf daar nog maar de prille oorsprong van bevatten (op pagina 167, plaat 47, herken ik de prille trekken van de latere Parijse machthebber in Kermis Der Onsterfelijken). Maar de verhalen en de grafische verbeelding ervan zijn zondermeer klasse en de moeite, dus laat je door die kleine misleiding niet op het verkeerde spoor zetten, dus ook niet ontgoochelen.

Samen maakten Bilal en Christin later trouwens nog de meesterwerken De Falangisten Van De Zwarte Orde en De Jacht. Uitmuntende aanraders die zich helemaal afspelen tegen dubbelzinnige, politieke achtergronden.

Nikopol, een vader-zoon relatie

(2023) Nikopol valt bevroren uit de hemel en krijgt een metalen vervangbeen van de god Horus. Maar in een mislukte poging van Horus om zijn collega-goden te blokkeren, bevrijdt het duo Parijs van de fascisten. Het eindigt in een stuk steen voor Horus, in de psychiatrie voor Nikopol en aan het hoofd van Parijs voor Niko jr.

(2025) De bevrijding van Horus doet Nikopol bij zinnen komen. Ze vinden elkaar in Berlijn, waar ze Jill Bioskop ontmoeten, die Londen ontvluchtte na de dood van haar extraterrale minnaar John. Het trio vertrekt op avontuur, achtervolgd door de vliegende piramide met de andere goden.

(2034) Nikopol jr rekent af met voormalig fascistisch dictator J.F. Choublanc en verlaat Parijs (en de politiek) om zijn vader te gaan zoeken.

Hij vindt een onafgewerkte film (de zoveelste van de Dembi-Dolo studio’s). 8 jaar geleden gemaakt… Waarna hij de trein naar Equator-City neemt, zoals ook Helena Prokosj-Tootobi, buiten-genetica experte.

In de stad ziet Niko zijn vader op oneigenlijke wijze (die Horus toch!) een boks-schaakgevecht winnen van de regerende wereldkampioen-blaaskaak. Helena vindt geen sporen van een buitennormele geboorte.  Zoals het Horus betaamt, heeft hij namelijk netjes (nu ja) sporen en getuigen van de bijzondere bevalling van Jill opgeruimd.

De goden herenigen zich, terwijl zoon en vader worden gescheiden. De zoon, wegens verwarring met de vader, wordt ingevroren de ruimte ingeschoten. De val van de piramide op de stad veroorzaakt de val van het kwintet dictators. Dictatorschap is van alle huidskleuren.

Nikopol herbouwt zich na het vergeten. Baudelaire raaskallend. Jill werkt een film af na het vergeten. Zal Niko binnen 30 jaar bevroren op zijn beurt terugkeren?

Koude Evenaar is het laatste deel in de Nikopol trilogie van Enki Bilal, die begon met het politieke Kermis Der Onsterfelijken en het romantische Lady in Blue.

Met hun halfgare nationalisme, hun beperkte godsdienst, hun onkunde in de omgang met macht.

(De goden over de mensen)

Nikopol, door vrouwenogen

(2023) De bevroren Nikopol krijgt een metalen been van de god Horus. Alhoewel ze samen Parijs bevrijden van de fascisten, verliest Horus tegen zijn collega-goden (kan niet verhinderen dat ze brandstof krijgen). Hij eindigt in een stuk steen. Nikopol in de psychiatrie, en Nikopol jr. aan het hoofd van de stad.

(2025) Terwijl enkele ruimtestommelingen Horus bevrijden uit zijn losgekomen stuk piramide, wat Nikopol doet ontwaken uit zijn lethargie, brengt de blauwe journaliste Jill Bioskop in Londen verslag uit van de etnische conflicten. Nadat haar lichtschuwe, dubbelslachtige partner John schijnbaar omkomt bij een aanslag (een bom in een gipsen namaakbom van Freddy Bombex?) vlucht ze onder een stigma van rood naar Berlijn. Berlijn wordt het vertrekpunt van een avontuur naar de warme (?) evenaarsgebieden met vogelkop en Nikopol.

Lady in Blue, het tweede deel van de Nikopol trilogie van Enki Bilal, is grotendeels avontuur en romantiek, wat het een beetje een a-typisch vervolg maakt van het eerste deel, dat een politieke allegorie was.

Een ware delicatesse is de ‘echte’ krant die werd toegevoegd aan het stripalbum. Het betreft De Morgen dd. 14 oktober 1993. Het is de extra bijlage waarin de krant de verslagen publiceert die ze ontving van Jill Bioskop vanuit 2025, verstuurd met de Script-Walker. Van de extra redactionele beschouwingen beseft de lezer dat ze nonsens zijn (die immer-cynische Bilal toch). Omdat de lezer de toekomst kent. 1993 is het jaar van de verbanning van Nikopol. En 6 jaar voor de geboorte van de blauwe journaliste.

Wordt vervolgd in “Koude Evenaar”.

Nikopol, in vogelperspectief

(1993) Alcide Nikopol, deserteur van de Chinees-Russische Crisis, wordt ingevroren de ruimte ingeschoten, onder bewaking van de robot XB2.
(2023) De capsule met Nikopol daalt neer in het Parijs dat bestuurd wordt door de Phalocratische fascist J.F. Choublanc, broer van paus Theodule I.

Nikopol verliest bij de harde -want (nog steeds) bevroren- landing een been. Maar de god Horus vervangt het door een perfect gemodelleerde tramrail. Omdat hij in de parasietvrije Nikopol het perfecte vehikel (letterlijk) ziet voor wraak op zijn al even onsterfelijke collega goden.

Nadat ze samen (nu ja) in een bloedige ijshockeywedstrijd de Zwarte Pijlen verslaan, nemen ze eerst de macht over van de gouverneur om, ondanks een geslaagde sluipmoord op Nikopol, vervolgens de verkiezingen te winnen. Horus echter verliest de strijd met zijn onsterfelijke soortgenoten, die van de nieuwe machthebbers de brandstof krijgen voor het ietwat verouderde aandrijvingsmechanisme van hun vliegende piramide (van een ‘kermis’ gesproken).

De eindelijk hoofdpijnloze Nikopol verliest alle contact met de wereld ten voordele van Baudelaire, terwijl zijn gelijkjarige zoon het wankele Parijs nieuwe, gedesinfecteerde richtingen uitstuurt. Daarin overigens hardnekkig tegengewerkt door de underground gegane restanten van de voormalige fascisten.

Enki Bilal bracht met Kermis Der Onsterfelijken, het eerste deel van de Nikopol trilogie, een bijzondere allegorie over macht, politiek, dictatuur, godendom en tirannie. Beschouwingen over de rol van de media sluipen grafisch heerlijk binnen als krantenknipsels.
Bilal transporteert het verleden naar een toekomst. Bolsjewieken en fascisten tegen een Middeleeuwse achtergrond van verstrengeling van kerkelijke en burgerlijke macht. Zijn cynische hoofdvertolker wijst ons op het gevaar van geestelijke erfgenamen van Hitler, Mussolini, Stalin en co.
In een zeer herkenbare stijl, waarbij elke prent wel een schilderij lijkt. Te weinig ogen voor de vele schitterende luchtmobielen en futuristische wezens, objecten, gebouwen en landschappen.

Wordt vervolgd door Lady in Blue.

Uiteindelijk ZIJN we beesten, niet?

Enki Bilal - Animal'zEn NAAKT zijn we ook, zelfs verscholen onder een hoed. …Het mag duidelijk zijn, het lezen van een strip van Enki Bilal heeft het effect dat ik naar andere geestelijke denkwerelden getransporteerd wordt.
Waar wat grafisch kan, is.

Ik heb deze ANIMAL’Z in 1 enthousiaste, vroeg-nachtelijke ruk uitgelezen. Futuristische western (kogelsplijtende duels, ogen in de schaduw van een hoed) volgens een sci-fi visie getransponeerd op een wereld in het post-‘Infarct’ era (de gigantische milieucatastrofe). Geweldige grafiek. De grijze soberheid van vette potloodkool. Lichte kleuraccenten. Hier en daar een oog. Rood. Er is ook blauw.

Handelsmerk. Een briljante retrospectieve en filosofische kijk van overmorgen op de wereld van morgen na het gedoe van vandaag. Wereld gedrenkt in grijs, van zoute koffie en poederwater (los die paradox maar eens op, ha), van mens-dier mutaties en andere robotische wezens.

Zijn vorige reeks was een trilogie in 4 bedrijven. Reflecties op geweld (op straat en in de kunst). Sluipschutters. Het Joegoslavische trauma.

Bilal, Enki - De slaap van het monsterBilal, Enki - 32 DecemberBilal, Enki - Afspraak in ParijsBilal, Enki - Vier

Maar Nike deed me wel denken aan Nikopol, de onovertrefbare anti-held uit de onovertroffen gelijknamige cyclus. Reflecties op geweld (op straat en in religie), op geheugen ook. De verfilming ervan was zeer fascinerend, gelukkig geen kopie van de boeken, een bevreemdende afwisseling van mensen en animatie, maar toch net niet…

Bilal, Enki - Nikopol1 Kermis der onsterfelijkenBilal, Enki - Nikopol2 Lady in BlueBilal, Enki - Nikopol3 Koude EvenaarBilal, Enki - Immortals